ใช้ยาอย่างไร…ให้ได้ผลมากที่สุด

ใช้ยาอย่างไร….ให้ได้ผลมากที่สุด (ตอนที่ 1)

นายหมอยา

รูปภาพ

สวัสดีปีใหม่แบบไทยๆ ครับผู้อ่านทุกท่าน ช่วงหลังๆ ผมมีงานยุ่งๆ อยู่หลายอย่าง เลยไม่มีเวลาอัพเดท “ข่าวสารด้านยา” ในแบบฉบับของนายหมอยาให้ได้อ่านกัน ช่วงนี้นักศึกษาปิดเรียน เลยพอทำให้มีเวลาว่างบ้าง … สงกรานต์ปีนี้ไปเที่ยวไหนกันบ้างครับ หวังว่าคงสนุกสนานและเดินทางปลอดภัยกันทุกท่านนะครับ สำหรับผมก็ไม่ได้ไปเที่ยวเล่นสนุกสนานมานานหลายปีแล้วครับ ปีนี้ก็ไปเยี่ยมญาติผู้ใหญ่ รดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ ทำบุญที่วัด และทานข้าวกับครอบครัว ก็นับเป็นช่วงเทศกาลที่มีความสุขแล้วล่ะครับ

ช่วงสงกรานต์มีนักศึกษาของผมโทรมาถามเกี่ยวกับการใช้ยา เป็นคำถามที่ค่อนข้างง่ายครับ คือ “อาจารย์คะ หนูแกะแคปซูลยาได้มั้ยคะ? คือหนูกินทั้งแคปซูลแล้วมันมีกลิ่นคาว กินทีไร อ้วกทุกทีเลยค่ะ” …. เรื่องนี้เป็นเรื่องที่นักศึกษาของผมเรียนผ่านไปแล้วครับ แต่ทำไมพอจะนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน ถึงไม่สามารถนำไปใช้ได้นะ …. แล้วกับประชาชนทั่วไปล่ะ มีความเข้าใจเกี่ยวกับการใช้ยาอย่างไรบ้างนะ … จริงๆ มันก็ตรงกับเจตนาของการทำเวบนี้ที่ต้องการจะสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องในการใช้ยา และสามารถใช้ยาอย่างมีเหตุมีผลได้ จึงขอนำวิธีการใช้ยาบางอย่างมานำเสนอให้ทุกท่านได้ทราบ ดังนี้ครับ

1.แกะแคปซูลยาได้มั้ย?

ผมเจอคำถามนี้ก็ด้วยเหตุผลข้างต้นนั่นแหละครับ …. ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจก่อนนะครับ แคปซูลยาโดยทั่วไปมี 2 ประเภทคือ ชนิดเปลือกแข็งและชนิดเปลือกนิ่ม แคปซูลชนิดเปลือกนิ่มมักใช้บรรจุยาที่เป็นของเหลวที่ละลายในไขมัน เช่น วิตามินเอ วิตามินอี เป็นต้น ถ้าเป็นชนิดเปลือกนิ่มก็ไม่ควรจะแกะแคปซูลยาครับ ส่วนกรณีแคปซูลชนิดเปลือกแข็งมักใช้บรรจุผงยาด้วยหลายเหตุผลครับ เช่น

  • ใช้บรรจุผงยาที่ไม่สามารถตอกอัดเป็นยาเม็ดได้ ยาบางชนิดมีขนาดการใช้ค่อนข้างน้อยไม่สามารถตอกเป็นเม็ดยาได้ ก็ทำยาในรูปแบบแคปซูลแทน กรณีนี้หากอยากแกะแคปซูลก็อาจจะทำได้ (แต่ระวังจะได้ยาไม่ครบนะครับ เพราะผงยามันอาจจะหก หรือติดตามมือหรือตามช้อนที่เราใช้ทานได้)
  • ใช้บรรจุผงยาที่ไม่ทนต่อกรดในกระเพาะอาหาร ยาบางชนิดจะสลายตัวได้ง่ายเมื่อเจอกับกรดที่กระเพาะอาหาร เราจึงสร้างเกราะป้องกันซึ่งก็คือเปลือกแคปซูลนั่นแหละครับทำหน้าที่ปกป้องยาจากกรด ในกรณีนี้เราก็ไม่ควรจะแกะแคปซูลยานะครับ เพราะจะทำให้การรับประทานยาไม่ได้ผล ตัวอย่างยาที่พบกันทั่วไปคือ ยาลดกรดที่มีตัวยาโอมีพราโซล (omeprazole)
  • ใช้บรรจุผงยาที่มีรสชาติหรือกลิ่นที่ไม่ดี เพื่อกลบรสชาติหรือกลิ่นที่ไม่ดีเหล่านั้น หากเราไปแกะแคปซูลออก เราก็ต้องเจอกับรสชาติหรือกลิ่นที่ไม่ดีนั้นนั่นเอง ในกรณีนี้ก็ไม่ควรจะแกะแคปซูลยา ตัวอย่างยาที่พอจะพบได้ เช่น ยาในกลุ่มเพนิซิลลินส์ ยาในกลุ่มนี้มีกลิ่นที่ค่อนข้างแรง หรือยาคลอแรมเฟนิคอล ผงยาจะมีรสขมมาก